Büyük bir depremin ardından, doğrudan afet bölgesinde bulunmamış olsak bile birçoğumuz kendimizi tam olarak güvende hissetmeyebiliriz. Sürekli tetikte olma hâli, “her an bir şey olacak” beklentisi ve küçük bir sarsıntıda bile ortaya çıkan yoğun kaygı… Bunlar deprem sonrasında oldukça yaygın yaşanan tepkilerdir. Bu yazıda; bu tedirginliğin neden ortaya çıktığını, ikincil travmanın ne olduğunu, ne zaman profesyonel destek almanın önemli olduğunu ve EMDR terapisinin bu süreçteki rolünü ele alıyorum.
“Her An Bir Şey Olacak” Hissi Nedir?
Bu his, çoğunlukla bir beklenti kaygısı biçiminde ortaya çıkar: Zihin, olası bir tehlikeyi sürekli tararmış gibi tetikte kalır. Öngörülemeyen bir doğal afetin ardından kontrolün bizde olmadığını hissetmek kaygı ve korkuyu artırır; buna uyku sorunları, çarpıntı, kolay irkilme ve dikkat dağınıklığı gibi bedensel belirtiler eşlik edebilir.
İkincil Travma: Depremi Uzaktan Yaşamak
Travmatik bir olayı doğrudan yaşamak kadar, onu haberler ve görüntüler üzerinden yoğun biçimde takip etmek de kişiyi etkileyebilir. Buna ikincil travma denir. Özellikle daha yüksek empati kurarak bölgeye yardıma gidenlerde ya da olaya dair görüntülere uzun süre maruz kalanlarda, zihinde tekrar tekrar canlanan sahneler ve “sanki aynı şeyi ben de yaşayacakmışım” hissi görülebilir.
Yaygın Belirtiler
- Zihinde tekrar canlanan görüntüler, adeta “flashback” gibi rahatsız eden sahneler
- Gece korkuları ve uyku düzeninde bozulma
- Başucunda su, düdük bulundurma; telefonu sürekli şarjda tutma gibi güvenlik davranışları
- Sürekli tetikte olma ve kolay irkilme
- Çarpıntı, nefes darlığı gibi bedensel tepkiler
Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı?
Bu tepkilerin bir kısmı, olağanüstü bir olay karşısında beklenen ve zamanla hafifleyen tepkilerdir. Ancak belirtiler bir aydan uzun süre devam ediyor, iş, okul veya ilişkiler gibi günlük yaşamı belirgin biçimde zorlaştırıyorsa profesyonel destek almak önemlidir. “Hazırlıklı olmak” ile “sürekli alarmda yaşamak” birbirinden farklıdır; ikincisi süreklilik kazandığında destek almakta yarar vardır.
Kendi Kendinize Yapabilecekleriniz
- Mümkün olduğunca eski rutinlerinize dönmeye çalışmak
- Aile ve arkadaş ilişkileri gibi sosyal desteği güçlendirmek
- Haber ve görüntülere maruz kalmayı, özellikle uyku öncesinde sınırlamak
- Nefes ve gevşeme egzersizleriyle bedeni sakinleştirmek
EMDR ile Travmanın İşlenmesi
Deprem ve ikincil travmaya bağlı sıkıntılar sürdüğünde, EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme) etkili olabilecek yöntemlerden biridir. EMDR, rahatsız eden anıların yeniden işlenmesini ve güncel yaşam üzerindeki etkisinin azalmasını destekler. Yöntemin nasıl işlediği, kimlere uygulandığı ve süreç hakkında ayrıntılı bilgiye EMDR Terapisi sayfasından ulaşabilirsiniz.
Bu konudaki değerlendirmelerime çeşitli haber yayınlarında da yer verildi; ilgili haberlere Basında sayfasından ulaşabilirsiniz.
Deprem sonrası yaşadığınız tedirginlik için destek almak ve randevu oluşturmak isterseniz iletişim sayfasından bana ulaşabilirsiniz.