Anksiyete (kaygı) tehlike karşısında hepimizin yaşadığı doğal bir tepkidir; ancak kaygı gündelik hayatı yönetmeye başladığında, nedensiz göründüğü hâlde sürekli hissedildiğinde ya da panik atak nöbetleriyle geldiğinde profesyonel destek almak önemlidir. Klinik Psikolog Gözde Göktaş, kaygı bozuklukları ve panik atak konusunda Başakşehir’deki ofisinde yüz yüze ve online olarak çalışmaktadır.
Anksiyete (Kaygı) Bozukluğu Nedir?
Kaygı bozukluğunda endişe, tehlikenin gerçek boyutuyla orantısız hâle gelir ve kişinin iş, okul ve ilişkilerini etkilemeye başlar. “Ya kötü bir şey olursa” düşüncesi zihni sürekli meşgul eder; kişi gevşemekte zorlanır, bedeni hep tetikte kalır. Yaygın kaygı bozukluğu, sosyal kaygı, fobiler ve panik bozukluk bu ailenin en sık görülen üyeleridir.
Panik Atak ve Panik Bozukluk
Panik atak; çarpıntı, nefes darlığı, göğüste sıkışma, baş dönmesi ve “kontrolü kaybediyorum, ölüyorum” hissiyle gelen, genellikle dakikalar içinde zirveye ulaşan yoğun bir kaygı dalgasıdır. Belirtiler kalp krizini andırdığı için pek çok kişi ilk atakta acil servise başvurur; tıbbi inceleme temiz çıktığında sorunun kaygıyla ilgili olduğu anlaşılır. Panik bozukluk ise atakların tekrarlamasından çok, “yine olacak” korkusuyla yaşamın daralması ve kaçınmaların artmasıyla tanımlanır: kişi metroya binmemeye, kalabalığa çıkmamaya, yalnız kalmamaya başlar. Kaçınma kısa vadede rahatlatır ama kaygıyı uzun vadede büyütür.
Sık Görülen Belirtiler
- Sürekli endişe, zihinden atılamayan “ya olursa” düşünceleri
- Çarpıntı, nefes darlığı, göğüste baskı, terleme, titreme
- Baş dönmesi, uyuşma-karıncalanma, gerçek dışılık hissi
- Kas gerginliği, yorgunluk, uyku sorunları
- Odaklanma güçlüğü ve huzursuzluk
- Kaygı yaratan yer ve durumlardan kaçınma
Bu belirtilerin bir kısmı tiroid sorunları gibi tıbbi durumlarda da görülebildiğinden, gerektiğinde önce tıbbi değerlendirme önerilir.
Kaygı ve Panik İçin Terapi Nasıl İlerler?
Süreç, kaygının hangi durumlarda ortaya çıktığını, bedensel belirtileri ve kaçınmaları ayrıntılı biçimde anlamakla başlar. Terapide kaygıyı besleyen düşünce ve kaçınma döngüleri birlikte fark edilir; bedensel belirtilerle baş etme becerileri çalışılır ve kaçınılan durumlarla kademeli, güvenli bir şekilde yeniden temas kurulur. Kaygının kökeninde zorlayıcı ya da travmatik yaşantılar bulunduğunda EMDR terapisi de sürece eklenebilir. Amaç kaygıyı tamamen yok etmek değil — kaygı yaşamın doğal bir parçasıdır — onu yeniden yönetilebilir bir boyuta getirmektir.
Ne Zaman Destek Almalısınız?
Kaygı; uykunuzu, işinizi ya da ilişkilerinizi etkilemeye başladıysa, panik korkusuyla yapmaktan vazgeçtiğiniz şeyler çoğalıyorsa ya da yakınlarınız “çok değiştin” demeye başladıysa değerlendirme görüşmesi iyi bir ilk adımdır. Kaygı bozuklukları, psikoterapiden en çok yararlanan sorun alanları arasındadır; erken başvuru süreci genellikle kolaylaştırır.
Psikolog mu, Psikiyatrist mi?
Klinik psikolog tanı ve ilaç tedavisi yürütmez; bunlar psikiyatri hekiminin alanıdır. Belirtiler yoğun olduğunda ilaç ve psikoterapinin birlikte yürütülmesi gerekebilir; bu durumda süreç psikiyatristle iş birliği içinde planlanır. Hangi yolun size uygun olduğu ilk görüşmede birlikte değerlendirilir.
Sık Sorulan Sorular
Panik atak kalp krizi midir, zarar verir mi?
Panik atak belirtileri kalp krizini andırsa da atağın kendisi tıbbi bir hasar bırakmaz. Yine de göğüs ağrısı ilk kez yaşanıyorsa önce tıbbi değerlendirme yaptırmak doğru olandır.
Panik atak anında ne yapabilirim?
Atağın dakikalar içinde kendiliğinden sönümlendiğini hatırlamak, nefesi yavaşlatmak ve bulunduğunuz yerden kaçmak yerine dalganın geçmesine izin vermek işe yarar. Bu becerilerin kalıcı hâle gelmesi terapide birlikte çalışılır.
Kaç seans sürer?
Kesin bir sayı vermek mümkün değildir; kaygının süresi, yaygınlığı ve eşlik eden zorluklara göre değişir. Değerlendirme sonrasında öngörülen çerçeve sizinle açıkça paylaşılır.
Online terapi kaygı ve panikte etkili mi?
Araştırmalar, kaygı bozukluklarında online terapinin yüz yüze görüşmeye benzer sonuçlar verebildiğini göstermektedir. Ayrıntılar online terapi sayfasında yer alır.
Kaygıya sıklıkla eşlik eden çökkünlük ve isteksizlik için depresyon sayfasını da inceleyebilirsiniz. Randevu ve güncel seans ücreti bilgisi için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.