Depresyon, geçici bir üzüntüden farklı olarak; çökkün duygudurumun, isteksizliğin ve enerji düşüklüğünün haftalarca sürdüğü, kişinin işlevselliğini belirgin biçimde etkileyen bir ruh sağlığı sorunudur. Klinik Psikolog Gözde Göktaş, depresyonla ilgili başvurularda Başakşehir’deki ofisinde yüz yüze ve online psikoterapi yürütmektedir.
Depresyon Nedir? Üzüntüden Farkı Ne?
Üzüntü, kayıplara ve hayal kırıklıklarına verdiğimiz doğal bir tepkidir; zamanla hafifler ve kişi ara ara iyi hissetmeye devam eder. Depresyonda ise çökkünlük günün büyük bölümünde, neredeyse her gün sürer; eskiden keyif veren şeyler anlamını yitirir, en küçük iş bile büyük çaba gerektirir. Kişi çoğu zaman “tembelleştim, iradesizim” diye kendini suçlar — oysa yaşadığı şey bir karakter zayıflığı değil, üzerinde çalışılabilen bir sağlık sorunudur.
Depresyon Belirtileri
- Günün büyük bölümünde süren çökkünlük, boşluk ya da umutsuzluk hissi
- İlgi ve keyif kaybı; eskiden sevilen etkinliklerden uzaklaşma
- Enerji düşüklüğü, sürekli yorgunluk
- Uyku değişiklikleri (uyuyamama ya da aşırı uyuma) ve iştah değişiklikleri
- Odaklanma ve karar verme güçlüğü
- Değersizlik ve suçluluk düşünceleri
- İçe kapanma, sosyal ilişkilerden çekilme
- Ölüm ve intiharla ilgili düşünceler
Bu belirtilerin birkaçının iki haftadan uzun süredir devam etmesi, profesyonel değerlendirme için yeterli bir nedendir.
Depresyonun Nedenleri
Depresyon tek bir nedene indirgenemez; biyolojik yatkınlık, kayıplar, ilişki sorunları, iş ve ekonomik stres, doğum sonrası dönem, kronik hastalıklar ve çocukluk çağı olumsuz yaşantıları bir arada rol oynayabilir. Bu nedenle terapide yalnızca bugünkü belirtiler değil, kişinin öyküsü ve yaşam koşulları da bütüncül olarak ele alınır.
Depresyonda Psikoterapi Nasıl Çalışır?
Psikoterapinin depresyondaki etkinliği çok sayıda araştırmayla desteklenmiştir. Terapide depresyonu sürdüren düşünce kalıpları (özeleştiri, umutsuzluk, “hiçbir şey değişmez” inancı) ve içe kapanma döngüsü birlikte fark edilir; yaşama yeniden katılım adım adım yapılandırılır. Depresyonun kökeninde işlenmemiş kayıplar ya da zorlayıcı yaşantılar varsa EMDR terapisi sürece dahil edilebilir; ilişki sorunlarının ön planda olduğu durumlarda çift terapisi ile birlikte yürütülebilir.
İlaç Gerekir mi? Psikiyatrist İş Birliği
Klinik psikolog ilaç tedavisi düzenlemez; bu, psikiyatri hekiminin alanıdır. Orta ve ağır şiddetteki depresyonda ilaç ve psikoterapinin birlikte yürütülmesi sıklıkla önerilir; bu durumda süreç psikiyatristle iş birliği içinde planlanır. İlaç kullanmak terapiye engel değildir — iki yaklaşım birbirini destekler.
Ne Zaman Acil Destek Gerekir?
Kendinize zarar verme ya da intihar düşünceleri yoğunlaşıyorsa bunu ertelemeden paylaşın: 112 Acil’i arayabilir veya en yakın hastanenin acil servisine başvurabilirsiniz. Bu düşünceler depresyonun bir belirtisidir, kalıcı bir gerçeklik değildir; doğru destekle hafifler.
Sık Sorulan Sorular
Depresyon kendiliğinden geçer mi?
Bazı dönemler kendiliğinden hafifleyebilir; ancak destek alınmadığında tekrarlama ve kronikleşme riski artar. Erken başvuru, sürecin daha kısa ve kolay olmasını sağlar.
Terapi kaç seans sürer?
Depresyonun şiddetine, süresine ve eşlik eden zorluklara göre değişir. Değerlendirmenin ardından öngörülen çerçeve sizinle açıkça paylaşılır ve ilerleme birlikte gözden geçirilir.
Online terapi depresyonda etkili mi?
Araştırmalar, depresyonda online psikoterapinin yüz yüze görüşmeye benzer sonuçlar verebildiğini göstermektedir. Eve kapanmanın arttığı dönemlerde online başlangıç, ilk adımı kolaylaştırabilir; ayrıntılar online terapi sayfasında.
Yakınım depresyonda; nasıl yardımcı olabilirim?
Yargılamadan dinlemek, “kendini toparla” gibi ifadelerden kaçınmak ve profesyonel destek almasına eşlik etmek en değerli katkılardır. Gerekirse ilk randevuyu birlikte planlayabilirsiniz.
Depresyona sıklıkla eşlik eden yoğun endişe ve panik için anksiyete ve panik atak sayfasını inceleyebilirsiniz. Randevu ve güncel seans ücreti bilgisi için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.
Depresyon için psikoloğa mı, psikiyatriste mi başvurmalıyım?
İkisi de depresyonda destek verir, ama rolleri farklıdır. Klinik psikolog; depresyonun altındaki düşünce kalıplarını, geçmiş yaşantıları ve ilişki örüntülerini konuşma terapisiyle ele alır. Psikiyatrist ise tıp doktorudur; gerektiğinde tanı koyar ve ilaç tedavisi düzenler. Hafif–orta düzey belirtilerde çoğu kişi terapiyle iyi yol alır. Uyku, iştah ve günlük işlevsellik ciddi biçimde bozulmuşsa ya da yoğun umutsuzluk varsa, bir psikiyatrist değerlendirmesi de önerilir. Hangisiyle başlayacağınızdan emin değilseniz iletişim sayfamızdan yazabilir, ilk yönlendirmeyi birlikte netleştirebiliriz.